Ceteris Paribus

Ceteris Paribus……

Mijn vorige blogs hadden een redelijk wetenschappelijk karakter en daar ontkom je niet aan als je bezig bent met sportfysiologie en voeding. Toch wil ik enige kanttekeningen plaatsen bij hoe men tegenwoordig met wetenschap omgaat.

Vaak hoor ik: ”Een studie zegt dat…of ik heb gelezen dat… ik zag op Instagram” en dan komt er een mooi verhaal. Of er wordt zomaar een strakke bewering de ruimte in geslingerd. Vaak bevindt de oorsprong van deze beweringen zich in artikelen of posts op social media die ergens “een wetenschappelijke studie” vermelden. Maar heeft die eindboodschapper nu echt het originele onderzoek gelezen of herkauwt deze alleen het artikel of de Instagram post waarin “een studie” wordt vermeld?

En daar zit een probleem; in de soms niet altijd accurate artikelen of posts, gekleurd door persoonlijke voorkeuren van de journalist, influencer of gesponsorde atleet, zitten vaak wat valkuilen.

De “abstract” (samenvatting van een studie/onderzoek) wordt iets rooskleuriger weergegeven en de bedenkingen en vervolgvragen die de onderzoekers wel in de originele studie vermelden worden voor het grote publiek weggelaten.

Niet alleen persoonlijke voorkeuren van de auteurs maar ook de commercie heeft helaas de overhand in de media.

Een leuk sponsorcontractje binnenhalen geeft de influencers van deze wereld bestaansrecht en ze hoeven alleen maar te verwijzen naar een studie die in opdracht van een fabrikant van het zoveelste super-supplement is gedaan om zich te legitimeren.

Commercie is helaas ook de universiteiten, de plek waar onafhankelijk onderzoek zou moeten worden gedaan, binnengedrongen. Een triest voorbeeld hiervan is een bedrijf als Unilever (producent van fabrieksvreten) die de Universiteit van Wageningen, waar een hoop onderzoek naar voeding wordt gedaan, sponsort.

Wiens brood men eet, wiens woord men spreekt? Ook bij wetenschappers moet de schoorsteen immers roken.

Deze voortgaande commercialisering van de wetenschap wordt ook aangedreven door de Hirsch Index. Dit systeem, dat ervoor zorgt dat wetenschappers veel geciteerd willen worden, hetgeen resulteert in een hogere Hirsch Index-score en daarmee een grotere kans op onderzoeksbudget, heeft tot gevolg dat veel wetenschappers vanuit een comfortabele consensus-bubbel opereren om relevant te blijven.

En dan zijn er helaas nog de studies zelf; soms zelfs direct vanuit de industrie gefinancierd.

De originele studies zijn vaak op een kleine onderzoeksgroep en voor een beperkte tijd gedaan en hebben daardoor weinig waarde voor grotere groepen en missen dus wat men “externe validiteit” in de wetenschap noemt. Ze geven wel een mooie indicatie dat er iets verder, over langere tijd en in verschillende levensfases onderzocht gaat moet worden. Het hoera bericht van nu kan in sommige gevallen pas harde wetenschap zijn in een volgende generatie. Maar waarom zou je in de tussentijd niet een leuk slaatje eruit slaan….

En dan nu de mysterieuze titel; “Ceteris Paribus”. Een stukje Latijns dat betekent; “Al het overige gelijk blijvend”.

De menselijke fysiologie bestaat uit ontelbare processen die zich tegelijkertijd afspelen (zie mijn vorige blogs over supercompensatie en metabole systemen) en we kunnen pas sinds één generatie heel goed in kaart brengen hoe de afzonderlijke processen zich afspelen. Het samenspel van deze processen met de externe factoren zoals voeding, training, slaap, stress, erfelijke aanleg en omgevingsfactoren zoals vervuiling e.d. blijven helaas nog onderbelicht in veel studies. Waarom iemand op een bepaalde manier reageert op fysieke prikkels is afhankelijk van veel factoren binnen al deze processen. Veel onderzoeken vallen onder de aanname “Ceteris Paribus, al het overige gelijk blijvend” omdat het onderzoekstechnisch onmogelijk is om onderzoeksgroep en controlegroep volkomen homogeen te krijgen op al deze vlakken. Wie zegt dat de test-atleten strikt hetzelfde dieet, slaap, voedsel, genetische aanleg en leefomgeving hadden ten tijde van het testen van een nieuwe trainingsimpuls?

Hebben die studies dan geen waarde? Welzeker, maar je moet zelf ook nog enig denkwerk verrichten. Het is vaak een indicatie naar een correlatie maar nog geen causaliteit.

Neem dus niet alles aan voor zoete koek (slecht voor de lijn) en pas op voor te veel korreltjes zout (slecht voor je bloeddruk)… heb ik ergens gehoord….

Komende tijd duiken ik en mijn collega Nikki van Dertien Voeding en Beweging met een gezonde kritische blik in enkele onderzoeken op het gebied van voeding.

Stay tuned…