Cijfersoep

Onlangs kwam het Voedingscentrum met een nieuw voedingsadvies en dat vindt veel respons in de media. In het nieuwe voedingsadvies wordt vlees weer eens in het verdomhoekje gezet. Kankerverwekkend en slecht voor het klimaat luidt het oordeel. Dus voel ik mij gedwongen om toch maar weer eens een stukkie te schrijven.

Er ontbreekt, zoals vaak in de media, ook bij dit advies de broodnodige nuance.

Kankerverwekkend?

Aansluitend op mijn vorige blog https://www.estpt.nl/post/vlees-of-vegan zal ik uitleggen hoe je de alarmerende cijfers over de kankerverwekkende werking van rood en bewerkt vlees moet lezen.

In de wetenschap maakt men gebruik van ARR en RRR; Absolute Risk Ratio en Relative Risk Ratio. Om risico te duiden wordt veelal RRR gebruikt in de media omdat dit spectaculaire cijfers oplevert in tegenstelling tot ARR dat vaak een genuanceerder beeld geeft.

Een korte uitleg met behulp van deze studie https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1913932/?utm_source=chatgpt.com

In deze studie met 478000 gemonitorde Europeanen van 50 jaar en ouder over een periode van 10 jaar vonden ze de volgende resultaten bij consumptie van rood en bewerkt vlees.

De absolute cijfers uit de studie.

Bij minder dan 20 g per dag kreeg 1,28% een vorm van darmkanker

Bij meer dan 160g per dag kreeg 1,71% van de mensen een vorm van darmkanker.

Dus een toename van 0,43% als je naar de absolute cijfers kijkt.

Absolute risicotoename (ARR): 1,71%-1,28%=0,43%

In de media wordt echter het relatief risico (RRR) gretig naar voren gebracht.

Dan is de berekening; 0,43% toename t.o.v. 1,28%; dit betekent een relatieve toename van 34% (0,43/1,28 x100); en dat ziet er zorgwekkend uit, scoort lekker in de media en faciliteert de anti-vlees campagne.

En dát laat perfect zien hoe in de media vaak een groot relatief percentage wordt gebruikt terwijl het absolute verschil klein blijft:

• Relatief: +35%

• Absoluut: +0,43 procentpunt

Helaas krijgt dus 1,28% van de mensen dus sowieso een darmkanker die niet geheel te wijten valt aan consumptie van vlees maar aan andere oorzaken. Hoeveel mensen van de 1,71% van de vleeseters-groep valt niet ten prooi aan diezelfde oorzaken als de 1,28% groep? Zoals veel heeft niks een enkele oorzaak maar ontstaat vaak door een samenloop van omstandigheden.

Verder laat deze studie zien dat de mensen die wel een kanker ontwikkelden over het algemeen minder vezels aten en geen actief leven leidden. De actief sportende mensen met hoge proteïne-inname behoorden niet tot de onderzoeksgroep en daar wringt weer een schoen. Het onderzoek is gehouden onder een groep 50- jarigen variërend van bankhangers tot mensen die zware arbeid qua werk hebben. (Met de huidige arbeidsomstandigheden kan je jezelf afvragen of zware arbeid nog wel bestaat in onze rubberen stoeptegelmaatschappij?)

De sportende atleet die een biologisch dynamische biefstuk van 300g eet na een training of de bankhanger die met z’n luie lijf achter de BBQ kruipt om z’n kiloknallers te cremeren…

Verder kan ik niks vinden in de studie of er gecorrigeerd is naar externe omstandigheden zoals stress en vervuiling van de leefomgeving. Kortom; een studie met gaten waarover nog veel vervolgvragen gesteld dienen te worden met een uitkomst die door de instanties en media binnen de consensus-bubbel lekker wordt aangedikt.

Wanneer je de volgende alarmerende berichten leest in kranten en lifestyle magazines en het gezwets bij de beeldbuisbabbelkousen, Instagram goeroes en factcheckers aanhoort, wees dan kritisch. De bronnen van deze berichten zijn vaak afhankelijk van sponsoring en reclame-inkomsten van het grootbedrijf die gezien het gemiddelde voedselaanbod dat ze hanteren geen recht van spreken zouden moeten hebben.

Klimaat?

Het klimaatverandering argument voor het minder eten van vlees kan op dezelfde manier worden bekeken. De geclaimde “97% van klimaatwetenschappers stelt dat de mens verantwoordelijk is voor klimaatverandering “consensus, die veel weerklank vindt in de media en de bestuurlijke klasse, valt ook onder de categorie “gegoochel met cijfers”.

Het 97% percentage is afkomstig uit een metastudie (Cook et al. 2013) waarbij alleen de “abstracts” ofwel samenvattingen van 11944 klimaatstudies naar een groep reviewers is gestuurd ter beoordeling en categorisering. Hierin gaat natuurlijk al een hoop nuance verloren omdat abstracts vaak tweeledig in taalgebruik zijn en vaak de vervolgvragen uit de conclusies die verderop in een studie aan bod komen buiten beschouwing laten.

Van de 11944 deden er slechts 4014 een uitspraak over het aandeel van de mens in klimaatverandering.  De rest van de abstracts deden geen uitspraak en enkelen vermelden geen significante rol van de mens.

In die subset van 4014 abstracts vermelden er 3896 een menselijke rol variërend van mogelijk mede verantwoordelijk tot zeker verantwoordelijk zonder dit verder te kwantificeren in harde cijfers.

3896 studies van de 4014 resulteert vervolgens weer in het schrikbarend alarmerende percentage van 97,1% en dat wordt weer heerlijk uit zijn verband gerukt. Goodbye nuance!

“97% van de klimaatgeleerden schrijven klimaatverandering toe aan menselijk handelen” is vervolgens het mantra dat fanatiek wordt herkauwd door de mediapapegaaien….

Eenzelfde krantenkop had geschreven kunnen worden? “Slechts 4014 klimaatstudies van een groep van 11944 studies vermelden een menselijk aandeel in klimaatverandering”.

Consensusproductie gedreven door commercie of ideologie? De verwevenheid van media, politiek en wetenschap via commerciële belangen draagt helaas niet bij aan een zuiver functioneren van onze informatievoorziening.

Lees ook mijn blog https://www.estpt.nl/post/ceteris-paribus als je hier meer over wil weten.

Sportieve groet en eet smakelijk!